Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan 4. Yargı Reformu Strateji Belgesi doğrultusunda hazırlanan ve kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen kanun teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı.
Yargının etkin ve verimli işlemesini hedefleyen bu yeni yasal düzenlemenin öne çıkan detayları 10 soruda şu şekilde:
1- IBAN’ını haksız menfaat için başkasına kullandıranlara ceza indirimi nasıl uygulanacak?
Kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak adlandırılan, banka veya ödeme hesabı bilgilerini maddi kazanç ya da haksız menfaat karşılığında başkalarıyla paylaşan kişilere yönelik TCK’nin nitelikli dolandırıcılık (158. madde) hükmüne yeni bir fıkra eklendi. Buna göre; dolandırıcılık suçuna iştirakin, yalnızca kendine veya bir başkasına ait banka/kredi kartı, kripto cüzdan veya ödeme hesabı kullanım bilgilerini başkasına vermekle sınırlı kalması durumunda, bu kişiye verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
2- Devam eden “IBAN mağduriyeti” dosyalarında geçiş hükümleri nasıl işleyecek?
Kanun yürürlüğe girmeden önce dolandırıcılık suçlarından ceza alan ancak dosyası henüz üst mahkemede (istinaf veya Yargıtay) olan sanıklar hakkında bozma kararı verilerek dosyaları ilk derece mahkemelerine geri gönderilecek.
Dosyası kesinleşip infaz aşamasında olan ve daha önce etkin pişmanlıktan yararlanmamış hükümlüler ise mahkemenin yapacağı ihtardan itibaren 6 ay içinde mağdurun uğradığı tüm zararı aynen geri verme ya da tazmin yoluyla giderirse, TCK’nin 168. maddesindeki ceza indiriminden (kovuşturma aşamasındaki gibi yarı oranına kadar indirim) faydalanabilecek. Ancak zarar tamamen ödenene kadar infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyecek.
3- Sözleşmeyle belirlenmeyen ödemelerin faiz oranları nasıl hesaplanacak?
Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu uyarınca faiz ödenmesi gereken ancak faiz miktarı sözleşmeyle netleştirilmemiş durumlarda, kanuni faiz yıllık bazda hesaplanacak. Bu hesaplama, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) bir önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden yapılacak.
Eğer 30 Haziran tarihindeki reeskont oranı, önceki yılın sonundaki orandan 5 puan veya daha fazla değişiklik gösterirse, yılın ikinci yarısı için 30 Haziran’da belirlenen yeni oranın yüzde 80’i baz alınacak.
4- Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim ve sınav sistemi nasıl değişiyor?
Adli ve idari yargı hakim/savcı yardımcılarına; Anayasa, insan hakları, ceza, özel hukuk, idare ve vergi hukuku gibi temel alanların yanı sıra duruşma yönetimi, gerekçeli karar yazımı ve kişisel gelişim eğitimleri verilecek.
Bu eğitimlerin ardından yapılacak yazılı sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek. Sözlü sınavda ise adayların mevzuat bilgisi, mesleki yeterliliği, temsil kabiliyeti, Türkçe kullanım becerisi ve genel kültürü ölçülecek. Ayrıca, hukuki bilgiyle çözülmesi mümkün olan konularda haksız yere bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara uyarma cezası verilecek.
5- Genetik inceleme sonuçlarının gizliliği ve imhası nasıl sağlanacak?
Ceza dosyalarındaki genetik inceleme sonuçları, kişilerin doğrudan kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Bu veriler; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi durumunda derhal imha edilecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl geçtikten sonra cumhuriyet savcısı huzurunda yok edilerek tutanak altına alınacak. Haklı bir nedeni olan kişiler, bu süre dolmadan da hakim kararıyla verilerinin silinmesini talep edebilecek.
6- Hangi şartlarda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilebilecek?
Sanığa verilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması durumunda mahkeme HAGB kararı verebilecek. Bunun için sanığın kasten işlenmiş eski bir suçtan mahkumiyetinin bulunmaması, mahkemede yeniden suç işlemeyeceğine dair olumlu bir kanaat uyandırması ve mağdurun ya da kamunun uğradığı maddi zararı tamamen gidermesi gerekecek. HAGB kararı verilen hapis cezaları ertelenemeyecek ve seçenek yaptırımlara çevrilemeyecek. Sanık 5 yıl boyunca denetime tabi tutulacak.
7- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) hangi suçlarda kesinlikle uygulanmayacak?
Yeni düzenleme kapsamında; işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlilerinin görevlerini kötüye kullanmak suretiyle işledikleri ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında “kötü muamele” olarak kabul edilebilecek hiçbir suçta Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı uygulanamayacak.
8- Hukuk davalarında duruşmalar arasındaki süreler nasıl sınırlandırılacak?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişiklikle birlikte duruşmalar arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek. Yalnızca bilirkişi raporunun gecikmesi veya istinabe (başka yer mahkemesinden bilgi/ifade talep edilmesi) gibi zorunlu ve gecikmesi kaçınılmaz hallerde hakim gerekçesini açıkça yazarak daha uzun bir ara verebilecek.
Ayrıca ses ve görüntü nakli yoluyla (SEGBİS vb.) duruşmaya uzaktan katılanlar için; ikrar, yemin, davadan feragat ve sulh durumları hariç olmak üzere elle imza şartı aranmayacak (bu hüküm kanunun yayımından 3 ay sonra yürürlüğe girecek).
9- İş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminatlarına hangi tarihten itibaren faiz işletilecek?
Çalışma gücü kaybı veya ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma davalarında tazminat faizleri dönemsel olarak ayrılacak:
Zarar görenin veya vefat eden destek şahsın kazancının net olarak bilindiği döneme ait tazminat tutarına, haksız fiilin veya kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren,
Kazancın bilinemediği (gelecekteki) döneme ilişkin hesaplanan tazminat tutarına ise mahkemenin karar verdiği tarihten itibaren kanuni faiz işletilecek.
Ayrıca davadan önce yapılan kısmi ödemeler, ödeme tarihindeki değer üzerinden tazminattan oransal olarak düşülecek.
10- Danıştay’ın yapısı ve üye seçimine ilişkin hangi değişiklikler yapıldı?
Danıştay Kanunu’nda yapılan değişiklikle, Danıştay’daki daire sayısının kademeli olarak 10’a düşürülmesine ilişkin daha önce belirlenen ve 23 Temmuz 2026’da dolacak olan yasal süre 4 yıl daha uzatılarak 23 Temmuz 2030’a çekildi. Ayrıca, daire sayısının hemen azaltılmayacak olması nedeniyle, boşalan her iki üyelik için yalnızca bir yeni üye seçilmesi kuralının uygulanması da 23 Temmuz 2030 tarihine kadar askıya alındı.
HABER MERKEZİ
02:00
News
Gündem
Magazin
Magazin
Gündem
Gündem
Gündem
GÜNDEM
GÜNDEM
